Analisa awal PAS tawan Terengganu - Teori Domino Menjadi

Oleh: Mohd Nasir Awang

 

SETIAP kali menjelang pilihan raya, kemampuan PAS menawan Terengganu sentiasa menjadi topik perbincangan hangat. Tradisinya, Terengganu adalah antara negeri paling kuat pengaruh PAS.  Sejak Pilihan Raya 1959, PAS membuktikan kemampuannya memenangi hati rakyat negeri itu dan berjaya membentuk kerajaan.

Walau pun kerajaan PAS Terengganu tumbang pada 1961 dan tidak pernah berupaya meraih kemenangan selepas itu, pengaruh PAS tidak pernah padam. Ia boleh dianggap sekadar pudar untuk beberapa ketika tertentu, tetapi menyinari kembali. Turun-naik sokongan pengundi terhadap PAS membuatkan pemimpin Umno tidak pernah jenera tidur.

Barangkali pengalaman paling pahit Umno ialah pada 1990. BN kalah di semua kawasan Parlimen dan DUN Kelantan. Ekoran itu ramai meletakkan harapan jirannya, Terengganu akan menyusul segera ditawan PAS.

Abdullah Hassan, melalui sebuah akhbar harian lewat 1991 menganggap kemenangan PAS di Kelantan itu pencetus “Teori Domino” yang didakwanya bermula di Pantai Timur. Tarmizi Mohd Jam menyusul pula dengan kupasan politiknya, Teori Domino 1994: Terengganu Selepas Kelantan, awal 1992.

Di waktu yang sama, timbul Gagasan 3T atau Tahun Tawan Terengganu yang dipelopori ideanya oleh Dewan Pemuda PAS Terengganu. Seluruh lapisan jentera pilihan raya PAS di Terengganu digerakkan sebegitu rupa bagi merealisasikan tahun 1994 (atau lebih tepat, Pilihan Raya Umum 1995) sebagai tahun Terengganu ditawan semula PAS. Malangnya, nasib masih belum menyebelahi PAS. Ia menang hanya tujuh kerusi DUN.

Tentu sekali ada punca kenapa PAS gagal menawan Terengganu. Walau pun pada peringkat awal pengaruh PAS begitu menyerlah, namun selalunya berakhir dengan sorak-sorai kemenangan BN. Pilihan Raya Umum 1986, umpamanya, menyaksikan kemuncak kekuatan PAS di Terengganu. Banyak pihak yakin parti itu berupaya menawan Terengganu tapi ia hanya mampu meninggalkan dua batu nesan PAS, di Wakaf Mempelam dan Rhu Rendang.  Tiga kerusi lagi yang dimenangi pada 1982, iaitu Jeram, Batu Burok dan Manir, terlepas.

Untuk tujuan perbincangan elok diteliti semula pengalaman lalu, beserta analisis tentang kekuatan, kelemahan, peluang dan ancaman terhadap kemampuan PAS menawan Terengganu dalam pilihan raya akan datang.

UNSUR KEKUATAN

Terdapat empat unsur kekuatan PAS Terengganu, iaitu kepimpinan, budaya ilmu, khidmat masyarakat dan PASTI.

1. Kepimpinan

Unsur penting yang menjadi prasyarat untuk mencapai matlamat perjuangan ialah tenaga yang menggerakkannya. Kewujudan saf kepimpinan yang mantap nyata menjadi daya penggerak dan motivator kepada pengikut untuk melaksanakan segala arahan dan gerak kerja parti dengan penuh rasa tanggungjawab, ikhlas dan gigih.

Ciri-ciri ini terbukti wujud dalam kepimpinan PAS Terengganu sejak sekian lama.  Bertunjangkan kekuatan peribadi-peribadi seperti Tuan Guru Abdul Hadi Awang, Ustaz Harun Taib, Ustaz Abu Bakar Chik, Mustafa Ali dan Wan Abdul Mutalib Embong, PAS Terengganu sebenarnya memiliki kepimpinan paling mantap berbanding negeri-negeri lain. 

Kelima-lima mereka itulah juga yang mencorakkan kepimpinan PAS Pusat. Semuanya, kecuali Wan Mutalib, yang juga Pengerusi Lajnah Undang-undang PAS Pusat, adalah anggota Dewan Harian PAS Pusat. Bermula dengan Ustaz Hadi, Timbalan Presiden; Mustafa, Naib Presiden: Ustaz Harun, Ketua Dewan Ulamak; dan Ustaz Abu Bakar, Ketua Dewan Pemuda.

2. Budaya Ilmu

Secara tradisi, asas kekuatan PAS ialah di kawasan bendang dan pusat pengajian pondok. Di situlah sebilangan pemimpin utama PAS dilahirkan dan/atau menerima pendidikan awal mereka. Malah beberapa institusi pondok di seluruh negara adalah pangkalan PAS.  Sehinggakan wujud ungkapan popular: “Di mana ada padi di situ ada pondok. Di mana ada pondok di situ ada PAS.” 

Mungkin sinonimiti ini sengaja ditanam dan diabadikan dalam pemikiran masyarakat oleh para pemimpin BN, bagi menggambarkan PAS tidak lebih sebuah parti marhaen, parti pesawah padi dan pak lebai kampungan. Tetapi, dari sudut lain, pada ungkapan itu sebenarnya terpahat unsur kekuatan utama PAS – kecintaan pendokongnya terhadap majlis pengajian ilmu Islam.

Majlis pengajian di pondok-pondok dan di pusat-pusat tarbiyah PAS saban minggu sebenarnya menjadi saluran komunikasi dan medan interaksi paling berkesan antara pemimpin dan pengikut PAS.

Di Terengganu, hampir setiap kawasan parlimen mempunyai pusat tarbiyah yang menjadi tumpuan saban minggu. Kuliah mingguan, yang kebiasaannya diadakan setiap pagi Jumaat, menghimpunkan ratusan, malah ribuan, ahli-ahli PAS dari seluruh kawasan masing-masing sekurang-kurangnya sekali dalam seminggu. Di Besut, pusatnya di Padang Luas; Setiu, di Jabi; Kuala Nerus, di Pekan Batu Enam; Kuala Terengganu dan Marang, di Rusila; Hulu Terengganu, di Kubang Lembek; dan Kemaman, di Cukai.

Di samping berpeluang mempertingkatkan pemahaman Islam, penyokong PAS dapat mendengar kupasan perkembangan politik semasa serta arahan-arahan terkini pemimpin.    

3. Pusat Khidmat Masyarakat

Ijtimak Kepimpinan PAS Terengganu Kali Pertama yang diadakan di Masjid Rusila, 1996, meluluskan kertas dasar bertajuk ‘Pusat Khidmat Masyarakat: Mekanisme Penggerak Ummah’.  Sejak itu, PAS tidak pernah undur ke belakang dalam usaha mereka merealisasikan slogan “Memasyarakatkan PAS”. Matlamat utama Pusat Khidmat Masyarakat ialah menonjolkan imej PAS sebagai jamaah yang sentiasa prihatin terhadap kebajikan rakyat.

PAS meletakkan target menubuhkan pusat-pusat khidmat sekurang-kurangnya satu bagi setiap kawasan DUN. Hingga kini, 16 Pusat Khidmat Masyarakat PAS diwujudkan, di seluruh kawasan, kecuali Besut. Pusat-pusat tersebut ialah di Langkap, Batu Rakit, Teluk Pasu, Tepuh, Bukit Tunggal, Seberang Takir, Wakaf Mempelam, Bandar, Batu Buruk, Alur Limbat, Bukit Payung, Manir, Telemong, Kuala Berang, Ajil dan Paka.

Fungsi utama pusat-pusat tersebut ialah menyediakan kemudahan-kemudahan, dalam bentuk peralatan mahu pun perkhidmatan, yang diperlukan oleh orang awam, menjadi tenaga penggerak hal ehwal kebajikan di persekitaran kampung-kampung berdekatan, menerima aduan orang ramai dan menyelesaikannya, dan membantu menguruskan kerja-kerja yang berkaitan agensi kerajaan dan swasta yang diperlukan orang awam.

4. PASTI

Salah satu daya pemikat masyarakat terhadap PAS ialah institusi pendidikan sekolahnya.  Pusat Asuhan Tunas Islam (PASTI) mula ditubuhkan di pertengahan tahun 70-an dengan nama Taman Asuhan Kanak-kanak Islam (TASKI). Ia menyediakan kanak-kanak dengan asas-asas kemahiran 3M (Membaca, Menulis, Mengira) melalui pendidikan amali secara Islam. Kanak-kanak diasuh dengan akhlak dan adab-adab hidup seharian menurut Islam. 

Meski pun belum dibuat kaji selidik prestasi pendidikan kanak-kanak lepasan PASTI di sekolah-sekolah rendah dan menengah, namun beberapa kes rambang meyakinkan masyarakat bahawa kanak-kanak lepasan PASTI mampu menyaingi kecemerlangan rakan-rakan mereka dari pra-sekolah lain.

Tanpa bantuan kepakaran Kementerian Pendidikan, PAS mampu memiliki cukup kepakaran menyediakan kurikulum serta buku teks PASTI yang bermutu dan menepati tahap pembelajaran pra-sekolah.

Berkat ketekunan guru PASTI disertai kecemerlangan akademik pelajarnya, tarikan masyarakat semakin meningkat. Laporan PASTI Negeri Terengganu 1999, menunjukkan peningkatan jumlah PASTI, pelajar dan juga guru-gurunya. Hingga kini, 139 buah PASTI beroperasi, dengan Marang dan Kuala Terengganu mencatat jumlah tertinggi iaitu masing-masing 26 dan 20 buah.

Jumlah pelajar PASTI seluruh negeri, seramai 8,063 orang. Mereka dididik dan diasuh oleh 352 guru terlatih. Di kebanyakan PASTI, jumlah pelajarnya melepasi angka 100 orang. Malah ada pusat yang lebih 300 pelajar, sehingga memaksa pihak Jemaah Pengurus PASTI Qaryah mewujudkan 10 kelas berasingan.

Kemampuan PAS mentadbir institusi pendidikan dengan kurikulum tersendiri mencerminkan kewibawaan parti Islam itu merealisasikan tasawwur pendidikan Islam jika ditakdirkan PAS berkuasa.

UNSUR KELEMAHAN

Unsur-unsur kelemahan PAS Terengganu boleh disimpulkan kepada dua faktor, iaitu faktor dalaman dan luaran.

1.      Dalaman: Tembok Yang Kebal

Harus diakui, tembok pemisah antara ahli-ahli PAS dengan ahli-ahli Umno/BN di Terengganu amat tebal dan terlalu sukar ditembusi.

Apabila gelombang pembersihan aqidah melanda negara ini bermula lewat 70-an lalu, antara negeri yang paling hebat kesedaran rakyatnya mengenai batas-batas iman dan kufur ialah Kelantan dan Terengganu. Assif Shameen, Asiaweek, 14 September 1984 menyifatkan kedua-dua negeri Pantai Timur itu sebagai medan paling tegang bagi pertembungan politik PAS dan Umno. Malah beliau melabelkan Kelantan dan Terengganu sebagai kawasan paling hebat berpolitik di Asia: “These two states of Malaysia (Kelantan dan Terengganu) are possibly the most politicised places in Asia. Everyone I met talked in terms of Umno and PAS, development and Islam.”

Bulan dan dacing terpisah jelas. Kopiah dan songkok juga terbahagi nyata. Meski pun mereka dilihat minum di kedai yang sama, atau di atas meja yang sama sekali pun, tetapi pengamat politik yang arif dengan mudah dapat menentukan mana orang PAS dan mana orang Umno.

Agak berbeza dengan Kelantan, orang-orang PAS di banyak tempat di Terengganu memilih untuk memakmurkan masjid secara berasingan daripada orang-orang Umno. Mereka berjamaah, bahkan bersolat Jumaat, di tempat-tempat eksklusif yang tidak dihadiri melainkan oleh orang-orang kuat PAS sahaja. Jangan dikatakan orang Umno, orang PAS yang tidak cukup kuat pun memilih “jalan selamat” untuk tidak bersembahyang di surau atau masjid eksklusif itu.

Hasilnya, pergerakan dan interaksi ahli-ahli PAS hanya terbatas di kalangan mereka sahaja.  Peluang untuk mereka bersemuka dan berbicara dengan orang-orang Umno hampir tidak wujud. Mesej dakwah sukar menerjah telinga orang-orang Umno, melainkan dari kejauhan melalui pembesar suara majlis-majlis ceramah PAS. Itu pun kalau ada penyokong Umno yang sudi hadir, atau kebetulan ceramah PAS diadakan berdekatan rumah mereka.

Kegawatan politik yang melanda negara selepas 2 September lalu nyata berupaya merubah senario politik Terengganu. Pun begitu bukanlah suatu kerja mudah untuk merobohkan tembok yang begitu kebal dibina belasan tahun. Sebilangan ahli-ahli PAS di peringkat bawahan, yang masing-masing mempunyai sejarah hitam tersendiri berhadapan dengan tokoh-tokoh Umno setempat, menghadapi gangguan jiwa yang hebat ekoran fenomena penghijrahan ahli-ahli Umno ke dalam PAS. Hati dan perasaan mereka dilanda dilema antara mengenangkan “jasa-jasa” bekas ahli-ahli Umno tersebut, dengan dorongan meraikan mereka, atas arahan kepimpinan parti. Mereka sukar menjalin kemesraan dengan “saudara-saudara baru” mereka.

Pada tahap ekstrim, ada ahli-ahli PAS yang memulau terus kehadiran ahli-ahli baru PAS daripada bekas ahli Umno dan menafikan hak ahli-ahli baru untuk bergiat aktif di cawangan masing-masing. Jika tidak dibendung segera, ia akan menjadi ancaman kepada gerak kerja pilihan raya PAS.

     

2.      Dalaman: Tiada Persiapan Rapi

Pengurusan jentera pilihan raya adalah faktor yang cukup penting bagi menentukan kemenangan. Sebagai sebuah gerakan Islam yang berpengalaman, PAS tidak seharusnya mengulangi kelemahan mengurus jentera pilihan raya. Berdasarkan pengalaman dan kajian, pemimpin PAS Terengganu dapat mengesan beberapa kelemahan yang sangat ketara.

Hakikat ini diakui secara jujur oleh Mustafa Ali, Setiausaha Perhubungan PAS Terengganu lewat kertas kerjanya, “Menghadapi Pilihan Raya Umum 1999: Persiapan Kepimpinan dan Pengurusan Jentera Pilihan Raya”. Ia dibentangkan di Ijtimak Kepimpinan PAS Negeri Terengganu kali ke-3, 1998, di Sura, Dungun.

Antara kelemahan nyata, menurut Mustafa, ialah pengabaian aspek persiapan yang rapi. Ia berlaku ekoran sikap ahli dan petugas PAS. Antaranya, suka menyerah dan membebankan kerja kepada hanya satu-satu orang sahaja yang bertanggungjawab di dalam sesuatu jawatankuasa atau unit. Manakala mereka yang selebihnya sekadar mencukupkan bilangan ahli jawatankuasa atau unit dan  lebih gemar menjadi penonton kepada kerja-kerja yang sepatutnya dilaksanakan bersama.

Sikap bersedap hati dengan keyakinan berlebihan juga menyebabkan petugas PAS lalai dan cuai. Mereka mudah dilunakkan dengan cakap-cakap kononnya sokongan terhadap PAS telah meningkat. Sehinggakan terbayang di mata mereka kemenangan yang akan tiba bila-bila masa.

Terdapat kecenderungan di kalangan petugas PAS memandang ringan dan mengabaikan arahan pemimpin mengenai kerja-kerja yang berkaitan dengan pilihan raya seperti pendaftaran pemilih, semakan daftar, bancian kependudukan. Ada yang menjawab: “Gaduh ke mana gak! Pilihan raya kang lambak lagih.”

Ekoran sikap sedemikian, persiapan rapi yang sepatutnya diadakan terlebih awal seringkali gagal direalisasikan, terutama di peringkat akar umbi yakni cawangan dan Unit Peti Undi.

3.      Luaran: Pemilih Yang Kecil

Dewan Undangan Negeri Terengganu mempunyai 32 kawasan. Hanya empat kawasan (statistik Pilihan Raya Umum 1995) yang mempunyai jumlah pemilih melebihi 15,000 orang, iaitu Bandar (17,119), Batu Buruk (16,712), Cukai (15,984) dan Wakaf Mempelam (15,059).  Bahkan, di sepuluh kawasan DUN yang lain, jumlah pemilih berdaftar berada di bawah angka 10,000 orang.

Katakanlah secara purata, sesebuah DUN mempunyai 10 peti undi. Bermakna, setiap peti undi secara purata juga mempunyai antara 1,000-1,500 pengundi. Setiap peti undi pula mempunyai tidak kurang daripada tiga lokaliti atau kampung. Secara kasarnya setiap lokaliti hanya ada 500 pemilih berdaftar, sama ada penyokong PAS, Umno atau golongan atas pagar.

Ia memberi advantage kepada Umno/BN selaku parti yang memerintah. Juak-juak Umno di setiap lokaliti dengan mudah dapat mengenal pasti golongan pengundi sasar dan memantau mereka.

Berdasarkan amalan politik rakus dan salah guna kuasa yang menjadi tradisi Umno, parti itu lebih mampu mewujudkan paling kurang sebuah cawangannya di setiap lokaliti. Melalui cawangan itu, segala bantuan kewangan dan pengagihan subsidi dari jabatan dan agensi kerajaan disalurkan. Pengundi sasar menjadi target utama agihan tersebut. Akhirnya golongan itu dengan sendiri menjadi “malu alah” kepada pemimpin Umno setempat.

PELUANG DAN KESEMPATAN

Terdapat beberapa peluang politik, jika diambil kesempatan secara bijak oleh PAS Terengganu, mampu membantu menambahkan kekuatan. Antaranya ialah kedudukan Terengganu sebagai jiran Kelantan, krisis berpanjangan dalam Umno Terengganu, kebanjiran/penghijrahan ahli-ahli Umno ke dalam PAS, dan undi popular yang tidak jauh berbeza antara PAS dan BN.

1.      Jiran Kelantan 

Kelantan dan Terengganu berjiran. Menurut sejarah, kedua-dua negeri ini pernah sama-sama diperintah oleh Siam dan pernah mendaulatkan pemerintahan dan hukum Islam. Dalam sejarah politik selepas merdeka, kedau-duanya pernah diperintah oleh PAS.

Ekoran kejayaan PAS mengembalikan semula pemerintahannya di Kelantan, ramai mengharapkan  agar Terengganu akan menyusul pula ditawan PAS. Antara sebabnya, kata mereka, sejarah membuktikan PAS terlebih dahulu menang di Terengganu sebelum Kelantan (melalui Pilihan Raya Umum Negeri-negeri 1959). Dengan kata lain, rakyat Terengganu mampu, bahkan pernah, menolak Umno.

Segala kepakaran mengatur taktik dan strategi, serta persiapan pilihan raya yang dimiliki pemimpin PAS Kelantan seharusnya dimanfaatkan sebaik mungkin membantu kemenangan Terengganu. Tenaga-tenaga penerangan PAS Kelantan yang terbukti mampu dan berkebolehan mengupas isu-isu semasa dengan baik dan berkesan sayugia diminta jasa baik mereka memenuhi program penerangan PAS Terengganu.

2.      Krisis Kepimpinan Umno

Cerita mengenai pemimpin Umno Terengganu dilanda krisis bukanlah cerita yang sengaja direka-reka untuk gimik politik. Perebutan jawatan Menteri Besar antara Wan Mokhtar Ahmad dengan Dr.Yusof Noor bukanlah rahsia lagi. Malah, hingga kini, masih ada keyakinan mendalam di kalangan sesetengah ahli Umno, khususnya di Besut, kononnya Ketua Umno Besut itu lambat-laun akan ditabalkan Dr. Mahathir sebagai MB.

Akibat politiking berterusan ia menyebabkan beberapa pemimpin kanan Umno Terengganu terpelanting dari negeri itu. Ada yang dihantar ke Parlimen, seperti Tengku Mahmud Mansor dan Abu Bakar Daud. Ada pula yang hilang terus dari persada politik seperti Ahmad Sidi Ismail.

Walau pun, dari aspek politik, kelemahan musuh bukanlah pengukur kekuatan sebenar sesebuah parti, tetapi sekurang-kurangnya ia memberi ruang yang lebih kepada parti saingannya mengatur langkah dengan lebih selesa. Dalam konteks Terengganu, PAS seharusnya mampu mengatur langkah itu kerana Umno, yang berkrisis sesama sendiri, tentu sekali terjejas tumpuannya untuk mengganggu-gugat langkah-langkah yang diambil lawannya.

3.      Kebanjiran Ahli Umno Menyertai PAS

Ledakan politik negara bermula 2 September 1998 tidak syak lagi menjadi turning point yang sangat positif bagi PAS. Setiap bulan, kemasukan ahli-ahli baru PAS di seluruh negara begitu luar biasa. Sebahagian besar mereka adalah bekas ahli dan aktivis Umno pelbagai peringkat.  Dalam masa lima bulan pertama sejak September itu, ahli baru PAS menjangkau angka 70,000 orang.

Terengganu tidak terkecuali menerima percikan gelombang reformasi ini. Berduyun-duyun ahli-ahli Umno aliran reformasi menyertai PAS di setiap kawasan. Bahkan, lebih menyenangkan lagi, antara mereka ialah bekas orang kuat Umno di bahagian masing-masing. 

PAS Besut menerima sekurang-kurangnya dua bekas Ahli Jawatankuasa Umno Bahagian, iaitu Abdul Halim Tausah dan Abdul Aziz Abbas. Kedua-duanya kini menjadi tenaga penerangan yang sangat berkesan. Kawasan Setiu juga dilaporkan menerima kehadiran tokoh Umno, Razali Mohamad yang terlibat secara langsung dengan penyeliaan masjid-masjid di daerah tersebut.

Di Dungun, kehadiran dua bekas calon Semangat 46 ke dalam PAS berlaku lebih awal.  Sulong Mahmud, bekas calon DUN Paka dan Tengku Mohd Asri Tengku Hashim, bekas calon DUN Bukit Besi beserta keluarga masing-masing menyertai PAS sebaik sahaja parti asal mereka dibubarkan.

PAS Kemaman turut menerima suntikan tenaga baru. Antaranya, Mohamad Sulong, tenaga penting ABIM Terengganu. Seorang bekas pegawai kerajaan bertukar korporat, Mohamad nyata berperanan besar dalam meraih sokongan masyarakat terhadap PAS. Begitu juga dengan Dr. Alias Abdul Rahman, bekas calon Semangat 46 DUN Cukai. Beliau dikatakan menjadi antara muka utama di setiap pentas ceramah PAS.

Dengan kehadiran bekas tenaga utama parti lawan ke dalam PAS ini, alasan kekurangan tenaga penerangan sudah tidak relevan lagi bagi PAS Terengganu. Lebih-lebih lagi dalam usaha menarik perhatian orang-orang Umno, mereka ini boleh dimanfaatkan oleh PAS kerana mereka lebih mengenali “tempat asal” mereka.

4.      Undi Popular

Berdasarkan laporan Pilihan Raya Umum 1982, 1986, 1990, 1995 yang disediakan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR), perbezaan undi popular antara BN dan PAS tidaklah begitu besar. Pada 1982, undi popular yang diperolehi PAS ialah 40.89% berbanding BN, 56.67%.  perbezaannya sekitar 15%.

Pada 1986, perbezaannya menjarak sedikit melebihi 20 peratus. PAS memungut 39.73%, manakal BN 60.08%. Gabungan undi PAS bersama Semangat 46 pada 1990 menghasilkan 45.04% berbanding BN, 54.24%. Perbezaannya surut kepada hanya sembilan peratus.

Bagaimana pun pada 1995, perbezaan undi popular naik sedikit kepada 11 peratus apabila undi BN meningkat kepada 55.42% dan undi PAS dan S46 susut kepada 44.44%.

Dengan mengandaikan undi popular terhadap PAS akan kekal di tahap tersebut, PAS memerlukan hanya enam peratus peralihan undi untuk menawan Terengganu. Jumlah  enam peratus undi tersebut sudah semestinya didatangkan daripada undi yang sebelum ini berada di tangan BN.

Jumlah pemilih berdaftar di seluruh Terengganu pada 1995 ialah 367,676. Sejumlah 279,715 keluar mengundi. Dengan mengandaikan penambahan yang setara dalam jumlah pemilih, sekitar 350,000 pemilih di Terengganu dijangka akan mengundi pada pilihan raya umum akan datang berdasarkan daftar pemilih 1998.

Enam peratus daripada jumlah itu ialah sekitar 21,000 orang. Katakanlah, jumlah kerusi yang diharap oleh PAS untuk dimenangi juga 21. Maka untuk menawan Terengganu, PAS perlu mendapatkan paling kurang 1,000 orang pengundi yang beralih di setiap 21 DUN berkenaan. 

Dengan mengekalkan andaian setiap DUN memiliki 10 peti undi, maka setiap peti undi itu mesti berusaha menarik 100 orang pengundi tradisi Umno memangkah bulan kali ini. Dengan gelombang reformasi yang melanda, sudah tentu tidak terlalu sukar mencapai target tersebut.

UNSUR ANCAMAN 

Unsur-unsur ancaman yang pada peringkat awal hanya wujud ekoran kelemahan biasa dalam organisasi mahu pun tarbiyah PAS mampu berkembang menjadi ancaman kepada kekuatan dan keupayaan PAS melaksanakan gerak kerja. Ia menjadi batu penghalang besar. Segala ancaman itu mampu bertapak disebabkan kelemahan-kelemahan yang wujud di kalangan orang PAS.

1.      Penyusupan (undercover)

Antara kelemahan yang wujud di kalangan petugas PAS ialah sikap mudah termakan dan terpengaruh dengan dakyah, propaganda dan strategi musuh. Sikap ini menyediakan saluran yang amat selesa untuk penyusupan “jarum-jarum” musuh. Mereka menyusup secara halus sehingga tanpa disedari mereka sudah berada di tengah-tengah khalayak PAS. Bahkan jarum-jarum musuh ini diterima oleh orang-orang PAS sebagai sebahagian daripada mereka.

Bukan rahsia lagi seorang pegawai Special Branch (SB) mengaku sebagai orang PAS, bersembahyang di surau PAS, malah bertindak menjadi bilal tatkala masuk waktu solatnya.  Ada yang dilantik AJK Kawasan. Sikap mudah termakan dan terpengaruh dengan strategi musuh ini menyebabkan organisasi PAS terdedah kepada segala macam ancaman pihak musuh. Ini mungkin mengakibatkan pendedahan rahsia dan kelemahan parti kepada pihak lawan.

Dalam kes tertentu, jarum-jarum musuh ini bertindak membakar semangat orang-orang PAS agar melakukan sesuatu yang ekstrim dan mengejutkan. Umpamanya, dalam Pilihan Raya Kecil Bukit Payong, April 1992, seseorang yang tidak diketahui asal usulnya dengan jelas didapati makan tidur, siang malam, di salah sebuah markas pilihan raya PAS.

Beliau secara halus meniup semangat para pemuda PAS di markas berkenaan agar bangkit melawan keegoan BN memperalatkan pasukan keselamatan yang terlalu ramai dikerahkan ke situ. Antara cadangan beliau ialah agar bertindak ala Rambo dengan meletupkan kenderaan-kenderaan milik para pemimpin Umno.

Beliau sendiri bersedia memberikan tunjuk ajar teknik tindakan itu. Mujur juga para pemimpin sempat mencium sesuatu yang tidak enak padanya. Beliau terus menghilang selepas itu.

Begitu juga dalam kes perarakan bermotosikal pemuda PAS meronda jalan-jalan di bandar Kuala Terengganu beberapa malam sebelum hari pembuangan undi, 1986. Para pemuda PAS yang terlalu ghairah dengan bayangan kemenangan, sedangkan di masa yang sama mereka begitu cetek tentang strategi musuh, dan membiarkan diri mereka dirasuk oleh jarum-jarum musuh. Mereka melaungkan Allahu Akbar, memekik perkataan taghut sambil mengibarkan bendera PAS.

Perbuatan itu bukan sahaja memberikan imej ganas dan ekstrim kepada PAS, malah menakutkan para penduduk bandar. Pengundi bertindak tegas menolak PAS dan akhirnya PAS yang pada ketika itu berkeyakinan menawan Terengganu bukan sahaja gagal berbuat demikian, malah kehilangan tiga kerusi yang sedia dimenanginya di sekitar bandar Kuala Terengganu.

2.      Buah Gharib

Boleh dikatakan pada setiap pilihan raya BN mengemukakan senjata terakhir atau buah gharib sebagai pukulan maut terhadap PAS. Senjata akhir ini kebiasaannya ialah mainan media massa memutarbelit dan membesarkan kenyataan atau isu yang melibatkan PAS.  Contohnya, Pilihan Raya Umum 1986, isu-isu besar yang dimainkan ialah PAS dilihat bersikap anti-Melayu, apabila dikatakan cuba menghapuskan hak istimewa orang-orang Melayu, papan tanda Parti Allah, dan muzik pop akan dihapuskan jika PAS menang.

Pada Pilihan Raya Umum 1990, isu-isu besar ialah tengkolok Kadazan yang dipakai Tengku Razaleigh Hamzah, yang menjadi rakan PAS dalam Angkatan Perpaduan Ummah ketika itu, dan surat fitnah yang kononnya daripada Mustafa Ali dan Abu Bakar Chik mengandungi kecaman terhadap Semangat 46.

Sebenarnya PAS mampu menangani buah gharib BN itu jika persediaan awal dibuat.  Umpamanya, mengenai isu hak istimewa orang Melayu, Dr. Mahathir sendiri pernah mengecamnya dan menyamakan orang Melayu sebagai kaum Red Indians di benua Amerika yang hidup atas ehsan Indians Reserves. Ia terkandung dalam beberapa ucapan dan tulisan Dr. Mahathir.

Begitu juga dengan isu tengkolok Kadazan. Ada gambar Dr. Mahathir sedang menari dengan wanita Kadazan sambil memakai tengkolok yang sama.

Tindakan counter attack sememangnya penting dan mampu merebahkan BN. PAS telah membuktikannya dalam Pilihan Raya Kecil Teluk Pasu, Jun 1989. Buah gharib BN ketika itu ialah isu calon PAS, Ustaz Harun Taib enggan bersalam dengan calon BN, Abdul Rahman Mohamad di pusat penamaan calon.

Atas kebijaksanaan Unit Saraf dan Risikan PAS, sekeping gambar Ustaz Harun sedang bersalam dengan Abdul Rahman yang disiarkan oleh akhbar The Star edisi Kuala Lumpur diedarkan kepada pengundi pada petang sebelum hari pembuangan undi. Fitnah BN terbongkar! BN tersungkur di Teluk Pasu, antara lain, dengan counter attack itu.

Paling terkini ialah isu larangan wanita bekerja yang cuba dimainkan oleh Dr. Mahathir ekoran kenyataan Menteri Besar Kelantan, Tuan Guru Nik Abdul Aziz Nik Mat. Isu itu berkubur apabila Harakah menyiarkan keratan sebuah akhbar harian tahun 1984 yang memuatkan kenyataan Dr. Mahathir sendiri atas perkara itu.

Berdasarkan pengalaman lalu, PAS seharusnya bersedia dari segi maklumat dan data bagi menangkis sebarang kemungkinan serangan buah gharib BN, terutama di dalam tempoh berkempen pilihan raya umum nanti.

Kesimpulannya, para pemimpin PAS Terengganu mesti memanfaatkan kekuatan yang ada pada mereka. Mereka juga perlu memperbaiki dan mengatasi kelemahan-kelemahan, pada segenap lapisan organisasi PAS. Mereka hendaklah mengambil kesempatan sebaik mungkin atas peluang-peluang yang ada di samping menekankan aspek tarbiyah ahli-ahli secara berterusan bagi menangkis unsur-unsur ancaman.

Mampukah pemimpin PAS Terengganu melaksanakan langkah-langkah yang dinyatakan itu? Usaha melaksanakannya adalah suatu kemestian jika PAS bercita-cita menerajui tampuk pemerintahan Terengganu Darul Iman.

(Artikel ini disiarkan majalah Detik Edisi Pengenalan, April 1999 dengan tajuk sama)

Pengisytiharan 4 Syawal – Deklarasi UMNO Tidak Beradab?

Oleh: Mohd Nasir Awang

Andaikata ada satu program tinjau pendapat seumpama program “Lagu Popular Minggu Ini” khusus untuk perkataan popular, maka tidak syak lagi perkataan yang menduduki tangga teratas carta tersebut ialah “hudud”.

Kalaupun mungkin tidak saban minggu hudud berada di puncak carta, namun sebilangan besar minggu-minggu sejak dua tahun lalu sudah pasti menjadi “milik” hudud.

Sejak tercetusnya ura-ura kerajaan Kelantan mahu melaksanakan undang-undang syariah, para pemimpin Barisan Nasional khususnya Umno, tidak pernah berehat dari mempolitikkan isu hudud.

Daripada yang searif-arif tentang hukum dan syariat Islam itu sehingga kepada mereka yang tidak tahu apa itu hudud, semua tidak melepaskan peluang untuk turut bercakap mengenai soal itu.

Daripada mereka yang bertaraf sarjana pendidikan Islam, ulama, hakim dan peguam, mufti, kadi dan ulama upahan, sehingga kepada mereka yang bertaraf  cikgu, ketua kampung, kaki sembang kedai kopi, tukang ampu kerajaan, para menteri dan ahli Parlimen yang agak jahil tentang Islam, semua turut memperkatakan soal hudud.

Sehinggakan ada di kalangan Ahli Parlimen Barisan Nasional yang turut mahu membahaskan soal hudud di Dewan Rakyat secara selamba dan penuh keliru menyebutnya “Uhud” akibat kejahilan mereka tentang istilah yang sebenarnya.

Kepopularan isu hudud tidak syak lagi telah berupaya menguasai suasana politik tanah air hingga ke hari ini. Walaupun kedapatan isu-isu lain yang turut berlaku sepanjang setahun dua lalu seperti penyelewengan Saham Maika, kondo runtuh, menghakis Raja Berperlembagaan, politik wang dalam perhimpunan Umno, kritikan pedas Australia, kontrak Lapangan Terbang Antarabangsa Sepang, penentangan penduduk terhadap Taman Antarabangsa Jerai dan kerugian Bank Negara sebanyak dua kali yang melibatkan puluhan billion ringgit – namun ia hanya bersifat “datang dan pergi”.

Apatah lagi isu-isu tersebut tidak menjadi punch-bag yang begitu enak bagi Umno dan Barisan Nasional dalam meraih political mileagenya.  

Tetapi isu hudud nyata menjadi sajian paling meliurkan bagi Barisan Nasional (kususnya Umno) terutama dalam mempertingkatkan keraguan bukan Islam terhadap PAS dan perjuangan Islamnya.

Ia sekaligus menjadi modal Umno untuk mendabik dada kononnya merekalah pembela rakyat berbilang kaum yang sebenar. Kononnya merekalah pejuang kebebasan beragama dan kononnya cara “perlaksanaan Islam” yang dilakukan oleh Umno adalah lebih baik, lebih selamat dan lebih bijaksana.

Datuk Dr. Yusof  Noor, seorang menteri yang terkenal dengan latar belakang pendidikan Islam, sewaktu berucap di Seremban pada pertengahan Oktober 1992 lalu menyifatkan PAS sebagai parti yang hanya melihat Islam secara serpihan, kerana mereka (PAS) ingin melaksanakan sebahagian daripada syariat Islam iaitu hukum hudud sahaja.

Kata beliau lagi: “Keadaan tersebut amatlah berlainan dengan Umno di mana ia (Umno) melihat Islam secara keseluruhan dan lebih menekankan kepada kesejahteraan ummah”.

Datuk Dr. Abdul Hamid Othman, seorang lagi tokoh agama dalam Umno sewaktu berucap di Sik, Kedah awal Mac 1994 mendakwa dasar yang diperjuangkan oleh Umno bukan sahaja selaras dengan kehendak Islam, “…malah pendekatan keIslaman yang dibawa oleh parti itu (Umno) lebih selamat berbanding pendekatan PAS.”

“Pendekatan keIslaman yang lebih selamat” turut dilaung dan dicanangkan oleh Barisan Nasional dalam kempen Pilihan Raya Kecil Dewan Undangan Negeri Kelantan kawasan Lundang, Mac lalu.

Melalui satu deklarasi yang dinamakan “Pengisytiharaan 14 Syawal 1414”, BN buat pertama kali dalam sejarah mengemukakan slogan “Menegakkan Islam Secara Bijaksana”. Imej-imej Islam dan suara-suara mahu melaksanakan Islam terpaksa dipamerkan oleh BN walaupun dengan penuh mual dan jengkel.

Sebenarnya umat Islam di negara ini sudah tidak hairan dengan “suara Islam” dari lafaz Barisan Nasional. Kisah Umno (tulang belakang BN) mendakwa memperjuangkan Islam bukanlah cerita baru.     

Umno telah mendakwa ia parti ketiga Islam terbesar di dunia, lama sebelum ia mengarahkan pasukan polis “menangkap” seorang tok guru pondok dan 13 pengikutnya di Kedah.

Umno sering mendakwa ia sentiasa berjuang untuk kepentingan ummah, lama sebelum ia bertindak meroboh masjid, surau dan sekolah rakyat di Terengganu.

Umno atas lambang “dacing” yang sama juga telah datang ke Lundang dan mengaku mahu melaksanakan Islam secara bijaksana. Sedangkan beberapa peraturan Islam yang dilaksanakan oleh kerajaan negeri sebelum ini, Umno itulah juga yang sangat kecoh menentangnya.

Pengisytiharan 4 Syawal bolehlah dianggap sebagai usaha terakhir Umno untuk mengaburi mata rakyat negara ini, khususnya di Dun Lundang tempohari, kononnya Barisan Nasional juga mahu melaksanakan Islam.

Di kalangan para pemerhati politik dari luar Kelantan, ada yang menyebut bahawa pengisytiharan tersebut khusus distrategikan oleh Barisan Nasional untuk mengimbangi pengaruh hudud di kalangan rakyat Kelantan.

Kerana, antara pemerhati politik tersebut, ada yang berpendapat bahawa yang menjadi calon PAS dalam pilihanraya kecil itu, pada hakikatnya bukan Ustaz Mohd Daud Iraqi “per se”.

Tetapi yang lebih menonjol sebagai calon PAS dan calon kerajaan Kelantan ialah “hudud”.  Maka Barisan Nasional sedikit sebanyak terasa bahawa persoalan yang berkumandang di tengah-tengah masyarakat Lundang ialah “menentang hudud bererti menolak Islam”. 

Rakyat tahu Barisan Nasional terpaksa melaungkan suara Islam kerana ia tahu pengundi Dun Lundang sejak turun-temurun adalah pencinta dan pengamal ajaran-ajaran Islam yang sangat komited.

Membawa suara-suara selain daripada Islam akan merugikan Umno dan Barisan Nasional.  Mempamerkan imej-imej dan syiar yang tidak berkaitan dengan Islam hanya menambah jauhkan pengundi Lundang daripada Barisan Nasional.

Maka buat pertama kalinya, seingatan rakyat negara ini, Barisan Nasional mencetak poster calonnya di Dun Lundang dengan memakai kopiah (lebai putih) sebagai mempamerkan imej Islamnya.

Bahkan, ada yang mendakwa kononnya suatu arahan yang tidak rasmi telah dibisikkan kepada para petugas kempen Barisan Nasional agar menggantikan songkok hitam di kepala mereka dengan kopiah putih sewaktu menemui para pengundi.

Maka dapatlah disaksikan beberapa orang menteri pusat yang sejak berdekad belum pernah mengenakan kopiah putih, turun berkempen dari rumah ke rumah dengan memakai kopiah putih. Seolah-olah Barisan Nasional turut memperakui bahawa “kopiah putih” lebih berimej Islam berbanding “songkok hitam Umno”.

Seolah-olahnya lagi, Barisan Nasional telah menidakkan pendapat dan pendirian Timbalan Pengerusi Badan Perhubungan Umno Kelantan sendiri, dalam soal pendekatan Umno Kelantan. 

Sewaktu ditemubual oleh wartawan Utusan Malaysia, Senator Annuar Musa pernah menyebut: “PAS memang gunakan Islam untuk politiknya sebagai suatu brand. Tetapi Umno tidak boleh begitu. Kita mesti kekal dengan pendekatan kita bahawa Islam yang hendak kita bawa ialah Islam yang progresif, yang tidak nampak berjubah dan berkopiah, tetapi kita buktikan dengan hasil”.

Dengan itu, Pengisytiharan 4 Syawal 1414 boleh juga dilihat sebagai suatu bukti kebebalan dan kecetekan Barisan Nasional dalam menungkah arus politik. Pengisytiharan itu seolah-olah bahawa para pemimpin BN adalah manusia yang singkat ingatan dan pelupa.

Mereka seolah-olah terlupa bahawa rakyat Kelantan adalah rakyat negara ini yang paling bijak berpolitik, dan telah terbukti sejak turun-temurun mereka paling bijaksana dalam melaksanakan Islam. 

Disebabkan kebijaksanaan itulah rakyat Kelantan telah menolak Barisan Nasional secara total dalam Pilihan Raya Umum 1990 lalu.

Sepatutnya keputusan pilihanraya umum itu sudah cukup mengajar Barisan Nasional untuk malu pada diri sendiri. Malu terhadap janji-janji kosong dan “cakap tidak serupa bikin” para pemimpinnya terhadap rakyat selama ini. Malu pada perangai double-standard Barisan Nasional dalam memperkatakan Islam.

Barisan Nasional tidak dinafikan banyak membina masjid, tetapi komponen itu juga tidak boleh menafikan ia banyak “membina” kedai-kedai judi, kelab malam dan tempat maksiat. 

Bahkan Barisan Nasional pernah mengambil tindakan undang-undang terhadap orang-orang Islam yang menunaikan solat Jumaat “tanpa tauliah” di Besut. Sedangkan pada waktu yang sama, orang Islam yang langsung tidak menunaikan solat Jumaat dicadangkan pula pergi ke tempat-tempat rekreasi untuk mereka pergi “menenangkan fikiran”. Maka cuti mingguan di sesetengah negeri turut ditukar kepada hari Ahad.

Barisan Nasional memang boleh bangga kerana menganjurkan musabaqah membaca al-Quran setiap tahun hingga ke peringkat antarabangsa, dan Barisan Nasional juga jangan malu untuk berbangga dengan “musabaqah” ratu cantik, pesta pantai dan konsert rock yang ditaja dan digalakkan oleh aspirasi parti-parti komponen mereka. 

Menyedari realiti itu, sudah sepatutnya Barisan Nasional tidak turun ke Lundang dengan imej, stail dan penampilan suara Islamnya. Ianya nyata tambah melugarkan rakyat Kelantan terhadap Barisan Nasional dan tambah menampakkan sifat “talam dua muka” parti itu.

Rakyat Kelantan sudah tidak mengharapkan Barisan Nasional untuk melaksanakan Islam.  Lebih-lebih lagi yang ditentang Barisan Nasional ialah PAS, sebuah parti yang dianggotai oleh seratus peratus orang Islam. Malah PAS juga adalah satu-satunya parti yang secara sepakat disokong oleh rakyat untuk menegakkan Islam. Sebuah parti yang menerajui sebuah kerajaan yang kini dilambung melaksanakan syariat Islam termasuk hudud.

“Tak Dok Sebab Demo Nak Lawe Kawe” sebenarnya satu amaran bagi Umno dan Barisan Nasional agar jangan bersikap biadap terhadap usaha melaksanakan hudud di Kelantan.

Sebahagian besar masyarakat Lundang berpendapat dalam keadaan Barisan Nasional sendiri tidak pernah bercita-cita untuk melaksanakan hukum Islam di negara ini, adalah amat tidak beradab untuk melawan PAS yang kini berusaha keras menegakkan syariat Islam.

Melawan kerajaan Angkatan Kelantan bererti menentang hudud kerana tidak ada alternatif lain yang mahu melaksanakan hukum itu setakat ini melainkan Angkatan. Menentang hudud bererti menolak Islam.

Pengundi Lundang telah membuktikan bahawa apa jua yang disuarakan oleh Barisan Nasional untuk melawan PAS, termasuk Pengisytiharan 4 Syawal 1414 itu – jelas menggambarkan ketidakberadaban Umno dan komponennya terhadap Islam.

(Artikel ini disiarkan makalah isu tidak berkala diusahakan Tarmizi Mohd Jam, diterbitkan Rangkaian Minda Publishing, Mei 1994)

Analisa rambang kekalahan Angkatan di Kampung Raja

Oleh: Mohd Nasir Awang

Keputusan Pilihan Raya Kecil Dewan Undangan Negeri (DUN) Kampung Raja, Terengganu pada 13 Oktober lalu ‘memeranjatkan’ banyak pihak. Calon Semangat 46, Dato’ Haji Zakaria Abdul Rahman, yang mewakili Angkatan Perpaduan Ummah telah tewas dengan majoriti di luar dugaan. Beliau yang mendapat 3,563 undi tumpas kepada calon Barisan Nasional, Haji Mohd Noor Husin dengan kelebihan 1,049 undi.

Boleh dikatakan sebahagian besar peti-peti undi menunjukkan kemerosotan undi bagi Semangat 46 dan di waktu yang sama mencatatkan pertambahan kepada undi BN. Angkatan hanya mampu menambah sebilangan undi (berbanding Pilihan Raya Umum 1990) di dua daripada sebelas peti undi iaitu Peti-Peti Undi Kampung Raja Selatan (tujuh undi) dan Keluang (lapan undi).

Kemerosotan prestasi Angkatan sedemikian rupa bukan sahaja melemahkan semangat penyokong-penyokong Semangat 46, malah mengecewakan para petugas dan penyokong PAS yang sama-sama mendokongi calon Angkatan. Dengan keputusan itu, maka banyaklah kedengaran pendapat, anggapan dan “analisa-analisa kedai kopi” yang dipersembahkan di kalangan masyarakat setempat, khususnya di Parlimen Besut.

Antara “analisa-analisa” tersebut, ada yang secara terang meletakkan sebab utama kekalahan calon Angkatan di atas taktik kotor BN yang memanipulasi sepenuhnya jentera-jentera kerajaan seperti Jabatan Penerangan, pasukan Polis dan Tentera, Jabatan Hal Ehwal Agama Terengganu (JHEAT), Kemas, Biro Tata Negara (BTN), Lembaga Tembakau Negara (LTN), Jabatan Kebajikan Masyarakat (JKM) dan lain-lain lagi.

Tidak kurang juga “analisa-analisa” yang memaparkan kelemahan jentera pilihan raya parti Semangat 46. Meletakkan kepercayaan yang terlalu tinggi kepada “orang-orang kita” di dalam BN disebutkan sebagai salah satu faktor utama mengapa Semangat 46 telah disembelih dengan teruk dalam pilihan raya kecil ini.

Oleh kerana parti Semangat 46 itu sendiri asalnya adalah serpihan daripada Umno, maka fenomena ahli-ahlinya kembali ke asalnya (Umno) sudah tidak lagi menjadi suatu hal yang pelik.

Mungkin bagi meredakan keresahan ahli yang masih kekal bersama Semangat 46, maka seringkali kalangan pimpinannya mengucapkan kata-kata yang bermaksud meyakinkan, iaitu mereka (ahli-ahli Semangat 46) yang lari itu “hanya Barisan di luar sahaja”. Dengan kata lain, mereka itu adalah “orang-orang kita” yang bekerja “untuk kita” di dalam BN.

Kenyataan-kenyataan tersebut dengan mudah dapat diterima oleh kalangan ahli dan penyokong Angkatan. Logiknya, masyarakat setempat memaklumi sebahagian besar ahli-ahli yang dimaksudkan itu “rujuk” semula kepada Umno/BN secara “terpaksa” atas sebab-sebab kepentingan pekerjaan, perniagaan dan lain-lain.

Tidak dapat dipastikan dengan jelas apakah para pengawet tembakau dan pekerja-pekerja mereka masih memberikan undi kepada calon Angkatan. Namun, penelitian terhadap undi di peti-peti undi menunjukkan bahawa mereka bukan sekadar “Barisan di luar sahaja”, malah perakuan mulut mereka untuk bersama BN itu telah meresap ke jari mereka, menyebabkan pangkahan mereka memihak kepada BN.

Melalui apa yang didakwa sebagai maklumat dari “orang dalam” juga, para penyokong Angkatan telah “dikejutkan” dengan “kemenangan di luar dugaan” melalui undi pos. Dua malam sebelum hari pembuangan undi, sudah heboh diperkatakan di kalangan saf pimpinan Angkatan setempat kononnya “kita telah menang undi pos” dengan majoriti yang membanggakan.

Sedangkan keputusan sebenarnya, kelebihan 136 undi pos itu memihak kepada calon BN. Sekali lagi para petugas Angkatan telah berjaya “dilenakan” dengan jarum-jarum “overconfident” akibat terlalu mempercayai maklumat “orang dalam” itu.

Banyak lagi “analisa-analisa” yang menyebutkan satu persatu kelemahan dan kekurangan di pihak parti Semangat 46. Antaranya, isu bekas calon Semangat 46 dalam Pilihan Raya Umum lalu (Cikgu Mohd Noor Ismail) yang berkempen untuk BN, isu penyelesaian hak milik tanah yang kembali ‘menikam’ Dato’ Haji Zakaria (beliau adalah Ahli Parlimen Besut hampir 15 tahun), isu pendedahan berleluasa “taktik Kelantan” iaitu “beri umpan, ambil umpan; beri undi, belum tentu” (malangnya orang Besut makan umpan bersama mata kailnya sekali), isu petugas-petugas luar Semangat 46 yang tidak diidentifikasikan menyebabkan pihak bawahan gagal mengenalpasti apakah mereka orang Semangat 46 atau Umno/BN (zahirnya mereka adalah serupa) dan sebagainya.

Sebenarnya, jika diteliti keputusan-keputusan undi berdasarkan peti-peti undi, maka telahan atas sebab-musabab kekalahan calon Semangat 46 itu akan kelihatan lebih menghampiri kenyataan. Umpamanya, jika disusun keputusan peti-peti undi terlibat berdasarkan jumlah kemerosotan undi Angkatan, maka peti undi paling teruk kemerosotannya ialah Tembila, iaitu penurunan sebanyak 86 undi; diikuti peti undi Gong Bayur (80), Seberang Kastam Luar (47), Kampung Pinang (30), Pekan Seberang Kastam (29), Benting Lintang (12), Kampung Raja Tengah (11) dan Amir (1).

Trend yang hampir sama berlaku ke atas peningkatan undi sokongan terhadap calon BN. Di mana peti undi Gong Bayur mencatatkan peningkatan paling besar iaitu 140 undi, diikuti Tembila (137); Seberang Kastam Luar (73); dan Keluang serta Benting Lintang (masing-masing 40 undi).

Di Tembila, sebahagian kecil pengundi terlibat dengan industri tembakau. Maka apabila taktik paksaan BN mengenai para pengawet tembakau, undi mereka kepada calon BN menjadi amat signifikan. Dengan “kuota undi: Seorang pengawet, 20 orang pengundi” yang dipaksakan oleh BN melalui LTN, maka kawasan Tembila yang mempunyai tidak kurang tiga ban tembakau mengalami kemerosotan undi Angkatan yang ketara.

Di peti undi Gong Bayur, kehilangan 80 undi Angkatan boleh diletakkan sebab utamanya atas bekas ‘orang kuat’ Semangat 46 (bekas Penghulu) yang telah mengisytiharkan diri memasuki Umno semasa kempen pilihan raya kecil sedang rancak berjalan baru-baru ini. Beliau diakui mempunyai pengaruh yang agak signifikan di kampung berkenaan. Di samping itu, faktor pengawet tembakau (seperti di Tembila) juga turut berperanan di sini.

Bagi peti undi Seberang Kastam Luar, sebab musabab kemerosotan undi Angkatan mungkin agak pelbagai. Sebahagian pengundi yang terlibat dengan industri tembakau mungkin telah terikat dengan “kuota BN” sebagaimana di Tembila dan Gong Bayur tadi.

Manakala sebahagian lagi yang merupakan “Kerabat Long Ghafar” dan “Kerabat Tun Fatimah” telah berjaya dikaburkan mata mereka dengan berbagai-bagai perjumpaan “raja-raja”. Tambahan pula, seorang yang dikira berpengaruh di kalangan “raja-raja” itu (bekas orang kuat Semangat 46 dan juga abang kepada Ketua Semangat 46 Cawangan Air Tawar) telah mengisytiharkan dirinya kembali kepada Umno dan menjadi penyokong kuat Dato’ Dr Yusof Noor (Ketua Umno Bahagian Besut).

Faktor ‘kempen sabotaj’ oleh bekas calon Semangat 46 bagi Pilihan Raya Umum 1990 lalu juga memberi saham kemenangan BN yang agak ketara. Sebagai seorang tokoh masyarakat yang dikatakan mempunyai ramai “anak kaki”, Cikgu Mohd Noor Ismail terbukti telah berjaya ‘membawa lari’ sebilangan undi di hampir setiap peti undi.

Begitu juga dengan faktor ‘Penjara Kebajikan’ yang dilaksanakan oleh BN. Di mana kira-kira 400 orang penerima wang bantuan Jabatan Kebajikan Masyarakat telah dikurung selama dua hari dua malam untuk ‘brainwashed’. Mereka, yang keseluruhannya adalah warga tua, hanya dihantar ‘pulang’ di pintu pusat-pusat membuang undi di hari berkenaan. Antara mereka, dalam nada keletihan, mengakui telah memangkah ‘dacing’ walau pun sebelum itu mereka telah bertaubat untuk memangkah lambang 46.

Taktik BN memaksa penerima-penerima bantuan Tabung Amanah Ikhtiar Malaysia (AIM) untuk berkhidmat bagi BN sepanjang kempen juga turut meninggalkan kesan. Paling kurang, ia mampu merenggangkan hubungan antara para penerima tersebut yang dari kalangan PAS dan Semangat 46 dengan rakan-rakan mereka dalam Angkatan.

Apa yang nyata, isu menafikan dua pertiga majoriti BN dalam Dewan Undangan Negeri Terengganu, bagi mempertahankan imuniti Raja-Raja telah ditolak oleh masyarakat Kampung Raja. Walau pun Kampung Raja adalah asalnya tempat bersemayam Raja Besut, masyarakatnya juga akrab dengan institusi raja, bahkan sebahagiannya adalah waris dan kerabat Raja-Raja (seperti di Kampung Air Tawar, Seberang Kastam, Benting Lintang, Kampung Raja dan Gong Bayur-Tembila), namun sebahagian besar mereka ini nampaknya telah meletakkan martabat mata benda mengatasi martabat keturunan diraja mereka.

(Artikel ini disiarkan tabloid Harakah, 25 Oktober 1993).

Besut Pintu Tawan Terengganu?

Oleh: Mohd Nasir Awang

Sejak awal-awal pagi lagi pada 20 haribulan Mei 1959, deretan beca roda tiga sudah kelihatan ‘menghiasi’ sudut-sudut utama di Pekan Jerteh, Terengganu. Di pekan yang menjadi pusat perdagangan bagi masyarakat daerah utara Terengganu itu, beca roda tiga dikenali sebagai ‘teksi’. Ia merupakan kaedah pengangkutan jarak dekat paling popular sehingga pertengahan tahun 70-an lalu.

Kehadiran ‘teksi-teksi’ berkenaan pada pagi itu, bagaimanapun bukan sekadar menyediakan perkhidmatan sebagaimana di hari-hari biasa. ‘Teksi-teksi’ itu sebenarnya membawa bersama mereka suatu manifestasi sokongan mereka terhadap perjuangan menegakkan pemerintahan Islam di negara mereka; Persekutuan Tanah Melayu.

Di hari berkenaan semua ‘teksi’ yang berada di Pekan Jerteh mengibarkan bendera Parti Islam Se Tanah Melayu (PAS). Tindakan yang mereka buat secara sepakat itu nyata ‘menghangatkan’ suasana pagi hari pembuangan undi itu. Ia melahirkan suatu ‘kejutan’ yang tambah menyemarakkan daya juang ahli-ahli PAS, dan di masa yang sama ‘membunuh’ semangat kerja ahli-ahli Parti Perikatan yang menjadi saingan utama PAS dalam meraih sokongan rakyat.

Pergerakan ‘teksi-teksi’ itu yang bertali arus dan mundar-mandir dari pusat pekan ke tempat pembuangan undi di sebuah sekolah berdekatan sekaligus menjadi suatu kaedah kempen dan rayuan undi yang sangat berkesan bagi PAS.

Buat pertama kali sejak Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan rakyat negara ini berpeluang memilih wakil-wakil mereka ke Dewan Perundangan Persekutuan (Parlimen) dan Dewan Undangan Negeri.

Di kesempatan itu, Parti Islam Se Tanah Melayu (PAS) telah memberi penghormatan yang tinggi kepada rakyat di Daerah Besut dengan meletakkan pemimpin nombor satunya, Dr. Burhanuddin Mohd Noor Al-Helmi sebagai calonnya bagi kerusi Parlimen Besut.

Dalam Pilihanraya Umum Pertama itu PAS menang besar di Parlimen Besut dan seterusnya berjaya membentuk kerajaan negeri Terengganu. Dr. Burhanuddin Al-Helmi telah berjaya menewaskan calon Perikatan di Peringkat Parlimen. Manakala di peringkat negeri, calon-calon PAS berjaya mengalahkan calon-calon Perikatan di lima daripada enam kerusi DUN.

Ustaz Husin Jusoh telah menang di DUN Hulu Besut, Haji Wan Said Wan Mohd Noor di DUN Kuala Besut, Haji Mohamad Ismail di DUN Besut Tengah, Encik Senari Yunos di DUN Kampung Raja dan Haji Daud Samad di DUN Setiu. Hanya kerusi DUN Hulu Nerus yang tidak berjaya ditawan oleh PAS di Besut.

Kejayaan yang mengejutkan itu seterusnya meletakkan Besut sebagai sebuah kawasan yang menjadi kubu kuat PAS di Terengganu. Suara PAS Besut bergema di Parlimen buat beberapa tahun. Dan yang lebih menarik suara itu adalah suara Yang Dipertua Agong PAS sendiri.

Di peringkat negeri Terengganu pula, wakil-wakil rakyat dari Besut turut memainkan peranan yang signifikan dalam pembentukan kerajaan PAS yang pertama di negara ini.

(PAS juga menang besar di Kelantan beberapa hari kemudian dan membentuk kerajaan PAS yang kedua di negara ini). Peranan paling menyerlah ialah dengan pemilihan ADUN Setiu, Besut iaitu Haji Daud Samad sebagai Menteri Besar Kerajaan PAS Terengganu.  Sejarah merakamkan bahawa Menteri Besar Pertama (dan satu-satunya hingga kini) bagi kerajaan PAS di Terengganu adalah pemimpin PAS Besut.

Setelah berlalu beberapa masa, berbagai-bagai perubahan dan pertukaran suasana politik melanda daerah Besut. Dalam diari pilihanraya-pilihanraya umum selepas itu, PAS telah mengalami beberapa keadaan ‘jatuh-bangunnya’.

Secara umumnya, keadaan-keadaan itu memperlihatkan suatu ‘kemerosotan’ undi yang ketara terhadap calon-calon PAS di Besut. Di samping gagal mempertahankan kerusi Parlimen Besut sejak Pilihan Raya Umum 1969.

PAS juga tidak berjaya memenangi sebarang kerusi DUN di Besut sejak Pilihan Raya Umum 1974 (PAS bertanding atas tiket Barisan Nasional pada tahun itu).

Ledakan pembebasan ummah yang melanda umat Islam seluruh dunia di akhir 70-an dan awal 80-an nyata membawa kesan yang amat signifikan terhadap rentak perjuangan PAS.  Kejatuhan kerajaan PAS di Kelantan beserta kehilangan sebahagian besar kerusi di seluruh negara dalam Pilihan Raya Umum 1978 bagaikan tidak sempat mendatangkan sebarang ‘kelumpuhan’ kepada perjuangan PAS.

Kebangkitan Islam seluruh dunia telah memberi aspirasi kepada semua gerakan Islam, termasuk PAS di Malaysia. Melalui gelombang ‘pembersihan akidah’, PAS bagaikan mendapat nafas baru untuk turun ke tengah-tengah masyarakat memberi penerangan ‘batas-batas iman dan kufur’.

Pihak yang paling tertekan dan terpukul dengan penerangan isu akidah ini tentu sekali dari kalangan orang-orang Melayu/Islam yang tidak menganggotai parti/kumpulan Islam. 

Dalam hal ini, Umno menjadi satu contoh yang paling baik untuk disebut oleh PAS betapa memang ada kumpulan orang-orang yang mengaku Islam, tetapi perancangan dan tindakannya tidak menepati lunas-lunas Islam. Malah sebahagian tindakan Umno nyata ‘terbabas’ melewati batas-batas iman dan kufur.

Dalam keadaan takutkan bayang-bayang sendiri begitu, tiada langkah politik paling wajar bagi Umno (yang menjadi tulang belakang kerajaan), melainkan untuk mengembalikan segala ‘kegerhanaan politik’ yang timbul ekoran isu itu kepada PAS sebagai ‘mengkafirkan orang Islam’ dan ‘memecah-belahkan perpaduan masyarakat’.

Menteri Dalam Negeri, Datuk Musa Hitam di dalam kata-kata alunan beliau pada Kertas Putih terbitan Kementerian Dalam Negeri (KDN) pada awal November 1983 secara terus-terusan menghukum PAS sebagai ‘mengkafirkan orang Islam. Beliau menyebut:

There are also certain groups and individuals, especially members and supporters of the Parti Islam Se Malaysia (PAS), who have formulated, issued, and disseminated what they claimed to be ‘fatwa’ which branded those Malaysian/Muslims outside their party as ‘kafir’.  This activity is serious, harmful and dangerous”.

Salah tanggapan yang dilemparkan terhadap PAS oleh Menteri Dalam Negeri itu bagaimanapun terus diperbetulkan oleh seorang penulis politik seminggu kemudian.  Saudara Abdul Razak Ayub yang menghabiskan beberapa masa di Terengganu dan Kelantan bagi menyelidik persoalan akidah dan politik masyarakat Melayu mendapati keadaan sebenar yang berlaku tidak sebagaimana yang digambarkan oleh Menteri berkenaan.

Sebaliknya, secara sinis beliau meletakkan segala yang berlaku (antara orang-orang PAS dan Umno) adalah sebagai manifestasi rasa ‘keterasingan’ orang-orang Melayu ekoran amalan diskriminasi dan penindasan politik Umno. Di dalam bukunya bertajuk ‘Perpecahan Bangsa Melayu’, beliau menyebutkan:

“Adapun fitnah kafir mengkafir yang membabitkan soal iman-Islam-kufur seperti yang digema-riuhkan oleh sebaran am tempatan khususnya, dari kajian dan penyelidikan saya dapati perkara ini tidak terjadi…

“..Apa yang sebenarnya berlaku ialah diskriminasi dan penindasan politik Melayu yang berkuasa ke atas Melayu yang tidak berkuasa. Hal inilah yang bertanggungjawab secara langsung hingga menyebabkan rasa keterasingan sebahagian besar orang Melayu.  Manakala kafir mengkafir adalah semata-mata tuduhan Umno terhadap PAS dan sehingga kini tuduhan itu masih tidak terbukti……”

Klimaks kepada gelombang pembersihan akidah sebagaimana yang disebutkan di atas telah ditakdirkan berlaku di daerah Besut.  Beberapa ‘ketegangan dan perpecahan’ dalam masyarakat telah sekali lagi menjulang nama ‘Besut’ dalam arena politik negara, terutama di kalangan pemimpin Umno dan juga pasukan keselamatan.

Kertas Putih terbitan KDN pada November 1984 di beberapa bahagian dalam laporannya mencatatkan kejadian-kejadian ‘yang tidak pernah diingini’ yang melanda daerah Besut.  Antaranya, pemulauan kenduri-kendara, pernikahan semula, penceraian politik, sembahyang berasingan, tidak mengeluarkan zakat kepada amil kerajaan, kubur berasingan, tidak makan sembelihan orang Umno dan ‘mengkafirkan’ Umno.

Satu senarai kelab-kelab PAS yang dijadikan tempat Jumaat juga dilampirkan dalam Kertas Putih berkenaan. Dan suatu keadaan yang menarik ialah daripada sejumlah 33 buah kelab, surau dan masjid yang disenaraikan di seluruh negara itu, sebanyak 22 buah adalah dari daerah Besut.

Dengan kata lain, bolehlah agaknya dikatakan bahawa dua pertiga ‘ketegangan’ politik Melayu/Islam antara PAS dan Umno di seluruh negara pada akhir 70-an dan awal 80-an telah berlaku di daerah Besut.

Berikutan ketegangan yang meledak di Besut, beberapa pimpinan dan ahli PAS Besut telah ditahan di bawah Enakmen Kediaman Terhad, Seksyen 39. Mereka ialah Ustaz Mohamad@Stimat bin Jusoh yang dibuang daerah ke Kampar, Perak; Ustaz Abdul Latif bin Muhammad ke Setiawan, Perak; dan Haji Jusoh bin Besar ke Kluang, Johor.

Manakala sebilangan pemimpin dan ahli yang lain turut menerima hukuman penjara atau denda beribu-ribu ringgit atas ‘kesalahan-kesalahan’ di bawah Enakmen Pentadbiran Hukum Syarak, seperti mendirikan Jumaat tanpa tauliah, mengeluarkan zakat kepada orang yang tidak bertauliah dan mengeluarkan ‘fatwa’ tanpa tauliah.

Ada pun ahli-ahli PAS di Besut yang menanggung akibat diskriminasi dan penindasan Umno seperti ditukar tempat kerja, dinafikan hak mendapat subsidi, disisih daripada mendapat lesen, permit, tanah, biasiswa dan seumpamanya, jumlah mereka hampir tidak terhitung. 

Namun, sebagaimana besi yang pejal, semakin dibakar dan diketuk, semakin runcing dan tajamlah ia. Maka tidak keterlaluan jika dikatakan begitulah komitmen ahli-ahli PAS Besut terhadap perjuangan Islam.

Mungkin segala kesengsaraan dan penderitaan hasil ‘sepak-terajang’ politik Umno itu telah mendidik mereka untuk menjadi lebih cekal dan tabah menghadapi dugaan hidup.  Segala sekatan dan penafian terhadap hak-hak mereka mendapat subsidi dan seumpamanya telah mengajar mereka untuk berdikari dalam menjayakan perancangan dan gerakerja mereka. 

Sepatah kata Yang Dipertua PAS Kawasan Besut, Ustaz Abdul Latif Muhammad, mungkin menepati sikap dan pendirian ahli-ahli PAS Besut. Beliau menyebutkan:

“Dengan kesungguhan, insya Allah kita boleh mencapai apa jua kemajuan yang dihajati.  Kita tidak perlu tunggu menang (pilihan raya) dan memerintah untuk memulakan program pembangunan atau ekonomi. Orang Umno adalah manusia, kita juga manusia serupa dengan mereka. Kalau mereka yang sekular boleh berjaya mengapa kita yang berjuang Islam ini tidak boleh berjaya?”

Tahun-tahun pertengahan 80-an memperlihatkan perkembangan PAS Besut secara positif dalam aspek pembangunan infrastruktur. Pusat Tarbiyyah PAS Besut di Padang Luas telah berjaya dibina hasil sumbangan dan titik peluh ahli-ahlinya.

Begitu juga dengan bangunan pentadbiran setinggi empat tingkat yang menjadi salah sebuah mercu tanda Bandar Jerteh hari ini.

Manakala di hampir setiap cawangan di seluruh kawasan Besut dibina pusat-pusat kegiatan yang memuatkan pejabat cawangan, ruang sembahyang dan bilik mesyuarat. Kini terdapat tidak kurang 40 buah pusat seumpama itu di seluruh kawasan Besut. 

Agaknya fakta inilah yang mendorong Haji Mohamad bin Sabu, pemimpin pemuda PAS yang sangat disanjungi masyarakat, mengisytiharkan PAS Kawasan Besut sebagai kawasan yang terkaya di seluruh negara. Dalam satu majlis anjuran Dewan Muslimat PAS Wilayah Persekutuan di Markaz Tarbiyyah PAS Pusat, Taman Melewar, Haji Mohamad menyatakan:

“Tuan-tuan tahu tak kawasan PAS mana yang paling kaya di seluruh Malaysia? Kalau saya tanya begitu, tentu tuan-tuan akan kata: “PAS Kawasan Bukit Bintang! Sebab ahli-ahli PAS Kawasan Bukit Bintang ramai yang bergaji empat angka!”. Ada pula yang berkata: “PAS Kawasan Batu! Sebab ahli-ahli PAS Kawasan Batu ada doktor, ada cikgu, pensyarah, jurutera!,” Bukan, tuan-tuan! PAS kawasan paling kaya ialah Besut!”

Walaupun orang-orang PAS Besut tidak pernah mengharapkan mereka diberi pujian sebegitu, tetapi mereka ada sebab yang wajar untuk berbangga dengan ungkapan tersebut.  Sebab yang wajar itu ialah keikhlasan dan kesungguhan mereka dalam perjuangan, sehingga mereka menempa kejayaan yang cemerlang dalam pembangunan infrastruktur.

Bukan setakat pembangunan itu sahaja, PAS Besut juga telah disifatkan oleh Setiausaha Agung PAS, Ustaz Halim Arsyad sebagai salah sebuah kawasan yang paling awal ‘mencium’ bau perubahan politik ke arah perpaduan ummah. Di mana apabila batang-tubuh Umno ‘terbelah dua’ ekoran pemilihan pucuk pimpinan parti itu pada 1987, maka antara pihak paling awal mengadakan program ‘damping’ dengan kumpulan Team B Umno (kemudian dikenali sebagai Semangat 46) ialah PAS Kawasan Besut.

Bagi sebilangan pemerhati, terutama mereka yang terpengaruh dengan idea kumpulan Islah PAS, mereka berpendapat sepatutnya PAS Besut menjadi antara kawasan yang paling lantang ‘menentang’ perpaduan dengan bekas ahli-ahli Umno itu. Kerana, kata mereka ahli-ahli PAS Besut adalah antara manusia yang paling teraniaya oleh diskriminasi dan penindasan politik Umno.

Antara ahli-ahli PAS Besut, ada yang masih ‘belum hilang’ bekas gari di pergelangan tangan, ada yang masih belum hilang kesan gas pemedih mata, dan ada yang masih belum selesai perbicaraan mahkamah atas ibadat-ibadat mereka yang dikira ‘kesalahan’ di sisi kerajaan Umno. Sedangkan para pemimpin Umno yang bertanggungjawab atas segala ‘kedurjanaan’ politik itu sebahagian besarnya berada dalam kumpulan Semangat 46 kini.

Untuk golongan yang berfikiran begitu, mungkin seungkap kata-kata Tuan Guru Haji Nik Abdul Aziz Nik Mat, Ketua Dewan Ulamak PAS ini boleh dijadikan panduan. Beliau menyebut bahawa “perbalahan kita dengan pihak pimpinan Barisan Nasional khususnya Umno bukan berbalah body, bukan berlaga tubuh. Tetapi balah kita berkenaan dengan kefahaman dan akidah.

“Dengan erti kalau mereka itu sedar bahawa akidah yang mereka pegang boleh diubahkan, maka tidak ada masalah di antara kita dengan mereka. Sebagai contoh, telah kita tunjukkan antara kita dengan ahli Semangat 46. Walaupun 46 dulu sebelum daripada jadi 46 mereka itu bertengkar, berbalah dan berselisih, bersungguh-sungguh menyusahkan kita tetapi bila mereka itu menukarkan akidah mereka daripada sekular menjadikan Islam sebagai ad-Deen, maka kita membuktikan kepada masyarakat seluruh bahawa tidak ada perbalahan di antara kita dengan mereka.”

Berbekalkan keikhlasan dalam menempa perpaduan ummah itu, PAS Besut sekali lagi berjaya ‘menguak pintu-pintu kampung’ yang selama ini bagaikan dipateri daripada dimasuki suara-suara PAS.

Tanpa hipokrit, PAS Besut memperakui betapa signifikan kehadiran Semangat 46 dalam meraih sokongan rakyat Besut semasa Pilihan Raya Umum 1990 lalu. Kewujudan ahli dan penyokong Semangat 46 telah membantu PAS menawan kerusi DUN Jerteh dan menyempitkan jurang perbezaan undi dengan BN di semua DUN seluruh Besut.

Dalam pilihan raya itu, BN hanya menang dengan majoriti 202 undi di Kuala Besut, 340 undi di DUN Kampung Raja dan hanya 251 undi di DUN Hulu Besut. Manakala bagi kerusi Parlimen Besut pula, Datuk Zakaria Abdul Rahman (S 46) tewas kepada Datuk Dr. Yusof  Noor (BN) hanya dengan majoriti 994 undi.

Dengan catatan majoriti undi yang begitu kecil bagi BN, ketiga-tiga kerusi DUN di kawasan Besut itu kini berada di dalam senarai ‘mesti dimenangi’ dalam usaha-usaha PAS –S46 untuk menawan negeri Terengganu. Ungkapan ‘kita mesti menang keempat-empat kerusi DUN di Besut’ sudah menjadi semacam ratib bagi para pemimpin PAS apabila mereka berdiskusi soal ‘menawan Terengganu’.

Sementara itu PAS sentiasa mengharapkan anugerah Allah menawan negeri Terengganu.  Dan menjadi kebiasaan orang ‘berperang’, segala perancangan dan aturan strategi bagi menyerang kawasan target dibuat berpangkalan di kawasan yang telah dimenangi. Sebab itu BN menjadikan Besut (Terengganu) sebagai ‘Pangkalan Tawan Kelantan’.

Dalam konteks PAS pula, oleh kerana negeri Kelantan telah pun berjaya ditawan, maka pangkalan ‘serangan’ tentulah paling sesuai diadakan di Kelantan. Dan, untuk itu, Besut sebagai jalan masuk dari Kelantan sewajarnya menjadi ‘pintu’ untuk gerakerja menawan Terengganu.

Beberapa fakta semasa tambah mewajarkan Besut untuk dijadikan ‘Pintu Tawan Terengganu’ sama ada bagi menghadapi pilihan raya umum akan datang atau selepasnya:

Pertama:  Faktor kekuatan PAS Besut seperti mana yang dihuraikan secara panjang lebar di atas, termasuk sejarah kegemilangan 1959, ketabahan ahli-ahli PAS Besut yang telah teruji berupaya menghadapi tribulasi pemerintahan, kesungguhan ahli-ahli dalam melaksanakan tuntutan pembangunan infrastruktur dan keikhlasan ahli-ahli PAS dalam menangani era perpaduan ummah.  Faktor ini merupakan aset terpenting bagi kekuatan PAS di Besut.

Kedua: Faktor Kelantan, iaitu advantage kedudukan Besut sebagai jiran Kelantan yang akan memberi ruang yang mudah untuk menerima sebarang ‘tempias’ kebaikan-kebaikan perlaksanaan Islam di Kelantan. Tambahan pula hakikat sosio-budaya masyarakat Besut yang terlalu banyak menyamai rakyat Kelantan, yang tentu sekali memudahkan kaedah komunikasi antara pengkalan (Kelantan) dengan ‘pintu’ (Besut).

Ketiga: Faktor kelemahan BN di mana slogan ‘Ke Arah Pembangunan Besut Baru’ yang dicanangkan oleh BN rupanya dipenuhi oleh projek-projek membazir dan merugikan rakyat. Antaranya ialah Dataran Ketara, Gerai, Padang Golf di Empangan Jajar, dan Pentas Budaya di Air Tawar. Maka slogan itu lebih sesuai disebut ‘Ke Arah Pembaziran Bentuk Baru’.

Tidak syak lagi, faktor-faktor sokongan di atas mampu menjadikan Besut sebagai medan paling strategik bagi pertembungan antara PAS dan Umno/BN. Apakah Besut akan benar-benar menjadi ‘pintu tawan Terengganu’ bagi PAS, ataukah ia akan bertukar menjadi ‘pangkalan tawan Kelantan’ bagi BN? Maka pilihan raya umum akan datang rasanya menjadi saat yang sangat-sangat dinantikan bagi memastikan jawapannya.

(Artikel ini disiarkan makalah isu 'Nafikan Tahun Sapu Bersih Umno - Terengganu Milik Angkatan, 1994", kolaborasi diketuai Tarmizi Mohd Jam, diterbitkan sekitar April 1993).